Strona wykorzystuje COOKIES w celach statystycznych, bezpieczeństwa oraz prawidłowego działania serwisu.
Jeśli nie wyrażasz na to zgody, wyłącz obsługę cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki.

Zgadzam się Więcej informacji

Aktualności

» jesteś tutaj: » Aktualności
 Powódka, Ywa U w pozwie skierowanym przeciwko „XX” L. A, I. A spółce jawnej z siedzibą w Białymstoku wniosła o zasądzenie  kwoty 22.500 wraz z odsetkami w wysokości ustawowej naliczanymi od 1 lutego 2016 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu według norm przepisanych tytułem nieopłaconego wynagrodzenia za wykonaną na rzecz pozwanej usługę prawną.

Sąd I instancji oddalił powództwo, uznając, że nie ma podstaw do zasądzenie należności bowiem nie wynikało to z umowy stron. Apelację powódki - sąd również oddalił, uznając, że zarzuty apelacyjne nie mają  podstaw prawnych.
W niniejszej sprawie powódka wnosiła o zasądzenie od Z Polska SA z siedzibą w Warszawie 1000 złotych tytułem częściowego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z jej nieruchomości w zakresie niezbędnym do użytkowania z urządzeń telekomunikacyjnych i w zakresie powodowanych przez nie ograniczeń w użytkowaniu  działki oznaczonej numerem 37/1 położonej w Xce w okresie 10 lat wstecz od daty doręczenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej i zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.

Sąd uwzględnił powództwo w części - zasądzając kwotę 565 złotych
Ochrona dóbr osobistych - publikacje prasowe.

Sygn. akt I ACa 15

W Y R O K
W  IMIENIU  RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJ
                        
                        Dnia 26 czerwca 2015 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny
w składzie:


Przewodniczący    :    SSA  E.
Sędziowie    :    SA  E.
SO del.  G.
Protokolant    :    E.


po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z powództwa Xxa Xx
przeciwko  Xx Spółce z o.o. w Warszawie
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt  I C  /14
 
I.    oddala apelację;
II.    zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.970 (dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej;
III.    nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Białymstoku adwokatowi Aowi J. Xxxowi kwotę 3.563,10 zł (trzy tysiące pięćset sześćdziesiąt trzy 10/100) złotych w tym 683,10 (sześćset osiemdziesiąt trzy 10/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w instancji odwoławczej.

UZASADNIENIE
XXx wniósł o zobowiązanie „Media Regionalne” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie do usunięcia naruszającego jego dobra osobiste artykułu na stronie internetowej www.wspolczesna.pl, publikowanego od dnia 19 lipca 2008r. zatytułowanego: „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej” w terminie 3 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia oraz o zobowiązanie  pozwanej, do opublikowania na swój koszt w terminie 3 dni od daty prawomocności orzeczenia, na okres 7 dni na stronie internetowej www.wspolczesna.pl w zakładce regionalnej miasta Łomża oraz równolegle na stronie głównej w/w strony - obramowanego oświadczenia o następującej treści: „Zarząd „Media Regionalne” Sp. z o.o. oświadcza, że publikowane na stronie internetowej www.wspolczena.pl od dnia 19 listopada 2008r. informacji o poszukiwaniu Xxa Xx listem gończym, opatrzone tytułem: „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej” było bezprawne i naruszało jego dobra osobiste-wizerunek i godność i za to przeprasza”. Nadto powód wniósł o zobowiązanie pozwanej do opublikowania na swój koszt w terminie 3 dni od daty prawomocności  orzeczenia, jednorazowego oświadczenia w weekendowym wydaniu papierowym Gazety Współczesnej- wydania łomżyńskiego na pierwszej stronie w rozmiarze nie mniejszym niż 1/10 wraz ze zdjęciem powoda - obramowanego oświadczenia o następującej treści: „Zarząd „Media Regionalne” Sp. z o.o. oświadcza, że publikowanie na stronie internetowej www.wspolczesna.pl  od dnia 19 listopada 2008 r. informacji o poszukiwaniu Pana Xxa Xx listem gończym, opatrzonej tytułem: „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej” było bezprawne i naruszało jego dobra osobiste – wizerunek i godność i za to przeprasza”. W zakresie roszczenia majątkowego powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 25.000zł  tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, płatnych na jego rzecz w ciągu 7 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty, a także zasadzenie kwoty 30.000zł tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny: Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.


Pozwana „Media Regionalne” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił powództwo (pkt I) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.977 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II)oraz przyznał adwokatowi Aowi Jerzemu Xxxowi wynagrodzenie w kwocie 3.960 zł powiększone o należny podatek VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

    Sąd ten ustalił, że w wyniku wszczętego przez Prokuraturę Rejonową w Łomży śledztwa, postanowieniem z dnia 31 października 2008 r. Xxowi Xx przedstawiono zarzut, że w bliżej nieokreślonej dacie pomiędzy 10 a 17 października 2008 r. w Łomży, w mieszkaniu przy ul. Krótkiej, zadając Janowi Xxxiemu uderzenia pięścią w głowę spowodował krwiaka podtwardówkowego, lewostronnie spłaszczającego, a następnie w nocy z 30 na 31 października 2008 r. w Łomży, w mieszkaniu przy ul. Krótkiej zadając Janowi Xxxiemu uderzenia pięściami w głowę oraz kopiąc w głowę i klatkę piersiową spowodował powstanie obrażeń ciała w postaci obustronnych krwiaków okularowych, rany tłuczonej zewnętrznej powieki, łuku brwiowego, stłuczenia warg z ranami tłuczonymi wargi górnej, złamania trzech żeber po stronie lewej klatki piersiowej, które w powiązaniu z krwiakiem podtwardówkowym stanowiły chorobę realnie zagrażającą życiu Jana Xxxiego, w konsekwencji czego w nocy z 30 na 31 października 2008r. nastąpił jego zgon (czyn z art. 156§3 k.k.).

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży z dnia 14 listopada 2008 r. względem Xxa Xx zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 14 dni od dnia zatrzymania, z uwagi na uzasadnioną obawę jego ukrywania się (sygn. akt II K /09). Z uwagi na ukrywanie się podejrzanego, postanowieniem z dnia 17 listopada 2008 r. Prokuratura zarządziła poszukiwanie Xxa Xx listem gończym.

Jak następnie ustalił Sąd, w dniu 19 listopada 2009r. w łomżyńskim internetowym wydaniu Gazety Współczesnej na stronie www.wspolczesna.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20081119/REG20/9587312
ukazał się przedruk listu gończego za Xxem Xx opatrzony tytułem: „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej” i podtytułem: „Łomża. Sprawca śmiertelnego pobicia w mieszkaniu przy ul. Krótkiej w Łomży nazywa się XXx. Organy Ścigania wypuściły za nim list gończy, gdyż mężczyzna ciągle pozostaje na wolności” wraz z ze zdjęciem powoda. Po pewnym czasie artykuł został przeniesiony do archiwum, gdzie nadal można go odnaleźć.

Sąd wskazał, że w toku prowadzonego postępowania karnego została wydana opinia sądowo-lekarska dotycząca przyczyn zgonu Jana Xxxiego wskazująca, iż w dniu 31 października 2008 r. przed pobiciem miał on już krwiaka. Ustalenia te przyczyniły się do zmiany postawionego zarzutu i skierowania do sądu aktu oskarżenia, w którym zarzucono powodowi, iż z 30 na 31 października 2008r. w Łomży w mieszkaniu przy ul. Krótkiej działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą wziął udział w pobiciu Jana Xxxiego w ten sposób, że zadawał mu uderzenia pięściami w głowę oraz kopał w głowę i klatkę piersiową, przez co spowodował powstanie obrażeń ciała w postaci obustronnych krwiaków okularowych, rany tłuczonej zewnętrznej powieki, łuku brwiowego, stłuczenia warg z ranami tłuczonymi wargi górnej, złamania trzech żeber po stronie lewej klatki piersiowej, które to obrażenia naruszyły prawidłowe funkcjonowanie ciała na okres powyżej 7 dni, przy czym czynu tego oskarżony (powód) dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej sześciu miesięcy kary pozbawienia wolności tj. czynu z art. 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 64k.k. Podczas przesłuchania w dniu 16 kwietnia 2009r. oskarżony (powód) przyznał się do  popełnienia zarzuconych mu czynów. Podstawą do ustalenia popełnienia przez niego przestępstwa w warunkach recydywy był wcześniejszy wyrok skazujący za dokonanie rozboju z użyciem przemocy, tj. czynu z art.280 § 2 k.k. na karę pozbawienia wolności, którą odbywał on w okresie od  4 kwietnia  2006 r. do 15 stycznia 2007 r. i od 5 września 2007 r. do 26 sierpnia 2008 r.

Ostatecznie wyrokiem z dnia 19 listopada 2009r. powód został skazany za to, że z 30 na 31 października 2008r. w Łomży w mieszkaniu przy ul. Krótkiej dokonał pobicia Jana Xxxiego w sposób opisany w akcie oskarżenia. Za wskazany czyn wobec powoda wymierzono karę łączną 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 25 stycznia 2010r. w sprawie o sygn. II Ka 1/10  podwyższono karę do 4 lat pozbawienia wolności.

Sąd zaznaczył, że w sprawie bezspornym było, iż powód dokonał naruszenia czynności narządu ciała Jana Xxxiego w czasie z 30 na 31 października 2008 r., jak również to, że w toczącym się śledztwie postawiono mu zarzut spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego, w wyniku którego poniósł on śmierć. Wyniki postępowania karnego wskazały, że przyczyną śmierci Jana Xxxiego było pęknięcie krwiaka. Taki stan faktyczny był podstawą wydania postanowienia o tymczasowym aresztowaniu powoda a następnie - w związku z jego ukrywaniem się - zarządzenia poszukiwania listem gończym. Wskazane okoliczności, były podstawą publikacji odnoszącej się do powoda na stronach internetowych Gazety Współczesnej.   

Sąd podkreślił, że powód łączył naruszenie swoich dobór osobistych w postaci dobrego imienia, wizerunki i czci, z tytułem jaki nosiła publikacja: „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej” oraz faktem, iż publikacja ta jest wciąż dostępna w archiwum strony internetowej i umożliwia zapoznanie się z nią. Nadto wskazywał, iż wpisanie w wyszukiwarce Google hasła „xx Łomża” w wynikach wyszukiwania wskazuje link do strony archiwum Gazety Wyborczej. Możliwość zapoznania się przez inne osoby z nieadekwatnym do postawionych zarzutów tytułem artykułu, w ocenie powoda - zdecydowanie zmniejsza jego szanse na rynku pracy. Jednocześnie nie kwestionował on treści wskazanego artykułu, który stanowił w istocie przedruk danych z listu gończego.

Tymczasem pozwana podnosiła zarzut przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie oraz bezzasadność roszczenia w zakresie przeprosin. Podkreślała, iż jej działania wykluczały bezprawność, bowiem zadaniem prasy jest rozpowszechnianie informacji o szczególnym znaczeniu społecznym. Nadto wskazywała na różnicę pomiędzy językiem potocznym i językiem mediów a językiem prawniczym. Jeśli bowiem powód stanął pod zarzutem śmiertelnego pobicia Jana Xxxiego, w potocznym rozumieniu odpowiedzialny za jego śmierć był zabójcą. Podkreślała, iż Gazeta Współczesna adresowana jest do przeciętnych odbiorców, nie posiadających wiedzy prawniczej. W kontekście okoliczności sprawy – w ocenie pozwanej - uchylanie się powoda od odpowiedzialności za śmierć człowieka, ukrywanie się, uzasadniało opatrzenie artykułu wskazanym tytułem. Tytuł miał bowiem zwrócić uwagę na osobę sprawcy i pomóc w jego ujęciu, miał zatem wymiar społeczny. Znaczenia dla artykułu nie miała późniejsza zmiana kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego powodowi, bowiem w dacie publikacji brak było podstaw do odmiennych ustaleń. Dziennik nie prowadzi sprawozdawczości z postępowań sądowych i nie zajmuje się prostowaniem stawianych sprawcom zarzutów, w przypadku ich zmiany. Wyrok Sądu Rejonowego w Łomży w sprawie o sygn. akt II K 156/09 odnosił się do skazania powoda za przestępstwo naruszenia czynności narządu ciała pokrzywdzonego na okres powyżej 7 dni (art. 157 § 1 k.k.). Okoliczności te zostały jednak ustalone dopiero w kwietniu 2009r. zatem w dacie publikacji 19 listopada 2008r. powód stał pod zarzutem spowodowania ciężkich obrażeń ciała Jana Xxxiego, którego skutkiem była śmierć pokrzywdzonego (art. 156 § 3 k.k.).

Sąd wskazując na treść art. 24 k.c. zaznaczył, że zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu–to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, że na skutek działania pozwanej zostały naruszone jego konkretne dobra osobiste. Konsekwencją przewidzianego w tym przepisie domniemania jest przesunięcie ciężaru udowodnienia braku bezprawności na osobę, która dopuściła się naruszenia dobra osobistego (art. 6 k.c.).

Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Wskazał, iż przed ukazaniem się spornego artykułu, powód dopuścił się przestępstwa stypizowanego w dziale przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Materiał dowodowy sprawy karnej, w tym akt oskarżenia świadczyły, iż było to trzecie popełnione przez powoda przestępstwo godzące we wskazane dobra. Z uzasadnienia Sądu Okręgowego wynikało, że jednego z dwóch kolejnych przestępstw powód popuścił się dwa tygodnie po opuszczeniu jednostki penitencjarnej. W trakcie prowadzonego śledztwa zaczął zaś ukrywać się, co zmusiło organy ścigania do wydania za nim listu gończego.

    Sąd zaznaczył także, że nie można podważać, iż osoba popełniająca przestępstwo nie ma prawa do ochrony dóbr osobistych, jednak wskutek targnięcia się na dobro osobiste innych osób i stając się sprawcą czynu zabronionego, sprawca własnym działaniem narusza dobra osobiste w postaci dobrego imienia, czci i wizerunku. Obiektywna koncepcja ochrony dóbr osobistych na tle okoliczności niniejszej sprawy, o ocenie Sądu, nie dawała podstaw do uznania, iż wskutek działania pozwanej doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Zaznaczył, że  pozwana sporną publikacją zmierzała do zasygnalizowania społeczeństwu popełnionego przestępstwa i napiętnowania  jego sprawcy, który uchylał się przed wyjaśnieniem okoliczności zajścia i od ewentualnej odpowiedzialności - co w ocenie Sądu - wyłącza bezprawny charakter tych działań. Stwierdzeniu temu nie stała na przeszkodzie okoliczność, że w wyniku  podjętych w sprawie czynności dokonano modyfikacji postawionego powodowi zarzutu na dokonanie uszkodzeń ciała i rozstroju zdrowia powyżej 7 dni. Sąd wskazał tutaj na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2004 r., III CK 463/2002, zgodnie z którym dziennikarz ma prawo i obowiązek informowania o przestępstwie i czynie przestępcy przed wydaniem wyroku skazującego, a wyrok taki zastępuje dowód prawdziwości twierdzeń, ciążący na dziennikarzu w ewentualnej sprawie o ochronę dóbr osobistych. Powód w niniejszej sprawie został skazany, choć ostatecznie prawno-karna ocena jego zachowania została zakwalifikowana odmiennie. Tym niemniej – zdaniem Sądu - odmienna kwalifikacja pojawiła się w końcowej fazie śledztwa w związku z uzyskaniem kolejnego dowodu w postaci opinii biegłego.

    Takie działania pozwanej- zdaniem Sądu - mieściło się w granicach prawa ze względu na działanie w ochronie uzasadnionego interesu (art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe). W ocenie Sądu w przypadku postawienia powodowi zarzutu dokonania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ze skutkiem śmiertelnym - dopuszczalne było posłużenie się kolokwializmem i nazwanie zabójcą osoby powodującej skutek śmiertelny.
   
Podkreślił również, że o ile różnica pomiędzy sprawcą pobicia z art. 158 § 1 k.k., a sprawcą zabójstwa z art. 148 k.k. w odbiorze społecznym jest wyraźna, to zaciera się ona w przypadku zestawienia zabójstwa z art. 148 k.k. i pobicia ze skutkiem śmiertelnym z art. 158 § 3 k.k. Nie dysponowanie wiedzą prawniczą wyłącza rozgraniczenie tych dwóch przestępstw - utożsamiając je z uwagi na zbieżny skutek. W ocenie Sądu niezrozumiałe w odbiorze społecznym może być również przestępstwo z art. 156 § 3 k.k., a dla przeciętnego człowieka bez znaczenia pozostaje kwestia zamiaru z jakim działał sprawca (strona podmiotowa danego przestępstwa). Z punktu widzenia oceny prawno-karnej ma to zasadnicze znaczenie, rozstrzyga bowiem, czy skutek w postaci śmierci objęty był zamiarem sprawcy czy też nie.

  Prawno-karna ocena zachowania powoda, przez pryzmat tytułu, w ocenie Sądu wskazuje na objęcie skutku - w postaci śmierci - zamiarem powoda. Treść zaś o poszukiwaniu sprawcy pobicia ze skutkiem śmiertelnym, wskazuje, iż skutek w postaci  śmierci nie był objęty jego zamiarem. Sprawca popełnił go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć(wina nieumyślna).

Sąd zaznaczył również, że istniejąca pomiędzy treścią artykułu a tytułem rozbieżność jest czytelna jedynie dla osoby z wykształceniem prawniczym. Przeciętny odbiorca nie jest w stanie uchwycić i zrozumieć wskazanych różnic. W ocenie opinii publicznej powód funkcjonowałaby jako zabójca, bowiem był sprawcą śmierci innego człowieka. Sąd powołał się tutaj także na zeznania świadków Urszuli S. i Konrada K., którzy wyjaśnili istotę tytułów prasowych i celowe ich przejaskrawianie.

    Podzielił również stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie zaprezentowane w wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., w sprawie o sygn. akt I ACa 33/13 i zaznaczył, że w niniejszej sprawie nie doszło do przekłamań, lecz potocznego określenia osoby odpowiedzialnej za śmierć człowieka. Wskazał, że uwagę na ten aspekt zwróciła też biegła sądowa z zakresu lingwistyki w sporządzonej opinii, którą Sąd uznał za wiarygodny i pełnowartościowy materiał dowodowy. Biegła ustaliła, iż  użycie słowa „zabójca” w tytule spornego artykułu jest przykładem powszechnie stosowanej potocznie interpretacji osoby, której działania doprowadziły do śmierci człowieka. Znaczenie określenia zabójca jest jednoznaczne – osoba powodująca  śmierć człowieka. Biegła nie miała wątpliwości - odnosząc się do znaczenia użytego w tytule sformułowania „zabójca” - iż w zasadniczym stopniu jest ono różne od definicji przestępstwa zabójstwa określonej przez kodeks karny. Dla uzasadnienia tej tezy przytoczyła liczne fragmenty artykułów prasowych posługujących się słowem zabójca w odniesieniu do sprawców i okoliczności, które według kodeksu karnego nie mogły zostać zakwalifikowane jako wypełniające znamiona zbrodni zabójstwa.

Sąd nie miął wątpliwości, iż celem publikacji prasowej było przekazanie informacji o zarządzeniu poszukiwań powoda w formie listu gończego, a do publikacji takich informacji prasa jest obowiązana na mocy art. 35 ust. Prawa prasowego. Wskazał także, iż według świadka A.celem przekazania prasie listu gończego było uzyskanie informacji na temat miejsca przebywania sprawcy przestępstwa. Okoliczności te wskazują zaś na działanie w interesie społecznym.

    Powołując się na treść art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka Sąd zaznaczył również, że swoboda wypowiedzi dziennikarskiej odnosi się także do informacji bądź ocen, które zawierają elementy prowokacji lub przesady. Jakkolwiek użycie słowa zabójca jest obiektywnie obraźliwe, to jednak zasadniczo stanowi element sądu wartościującego, a ten wymaga oceny pod kątem proporcjonalności ingerencji, a więc zbadania, czy istnieje wystarczająca podstawa faktyczna dla zakwestionowanych stwierdzeń. Podstawa ta – jak podkreślił - w warstwie faktograficznej, opisującej czyn powoda, miała podstawę w postanowieniu o przedstawieniu zarzutu oraz w postanowieniu o wydaniu listu gończego. Kwalifikacja czynu z art. 156 § 3 k.k.  utożsamiała czyn powoda ze skutkiem śmiertelnym, który w odczuciu powszechnym przesądza a zakwalifikowaniu osoby odpowiedzialnej za taki skutek jako zabójcy.

    W ocenie Sądu, uwzględnienie niniejszego powództwa kłóciłoby się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości i podważałoby zaufanie społeczeństwa do wymiaru sprawiedliwości, w sytuacji kiedy sprawca przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu stawia się w pozycji ofiary i domaga się ochrony w związku z napiętnowaniem go. 

    Ponadto, zdaniem Sądu do naruszenia dóbr osobistych powoda nie doszło również z uwagi na obecność artykułu o kwestionowanym tytule w archiwum. Wskazał, iż istotą archiwum jest dokumentowanie wycinków rzeczywistości mających miejsce w przeszłości. W przeszłości zatem powód stał pod zarzutem dopuszczenia się ciężkiego uszczerbku na zdrowiu Jana Xxxiego ze skutkiem śmiertelnym, o czym świadczy nie tylko list gończy, ale również postanowienie o przedstawieniu zarzutu. Według zeznań świadka K., redakcja nie otrzymała informacji o uchyleniu listu gończego, nie zabiegała również o kolejne informacje dotyczące sprawy, w której powód był oskarżonym. Nie było zatem kolejnych publikacji wskazujących na zmianę kwalifikacji prawnej czynu powoda. Sąd zaznaczył jednak, że żaden przepis nie statuuje takiego obowiązku.

    Ostatecznie wobec nie wykazania, iż doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, Sąd uznał, iż brak podstaw do nakazania usunięcia z archiwów internetowych artykułu o spornym tytule.

    Podzielił także pogląd wyrażony przez Europejski Trybunał Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2013r. 33846/07 zgodnie, z którym - rolą sądów nie jest nakazywanie, by artykuł został usunięty tak jakby nigdy nie istniał, naruszenia praw chronionych przez art. 8 Konwencji winny być, bowiem naprawione w drodze odpowiednich środków odwoławczych dostępnych w prawie krajowym. Wobec tego Sąd zauważył, że możliwym byłoby dodanie komentarza do artykułu na stronie internetowej informującego opinię publiczną o wyniku postępowania karnego, jednakże w postępowaniu w niniejszej sprawie powód nie wniósł konkretnego żądania, dotyczącego sprostowania spornych informacji poprzez dodanie informacji odsyłającej do wyroku zapadłego w sprawie.
    Z tych względów orzekł jak w sentencji wyroku, wskazując jako podstawę prawną art.23 i 24 k.c.

    O kosztach postępowania orzekł na mocy art. 98 k.p.c. i § 6 pkt 6, § 11 ust.1 pkt 2 oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a także art. 117 k.p.c. w zw. z art. 29  ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.



adwokat Białystok dobra osobiste

powództwo o ochronę dóbr osobistych - publikacja prasowa

dobro osobiste - godność, wizerunek, dobre imię

sprawy o ochronę dóbr osobistych Kancelaria adwokacka Białystok

porady prawne - dobra osobiste, prawnik Białystok

adwokaci Białystok proces o dobra osobiste

zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego wysokość


    Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zaskarżając go w części, tj. w zakresie pkt I i II, zarzucając Sądowi I instancji:

1.    naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. wobec nazbyt dowolnego i nie mającego oparcia w materiale dowodowym uznania, że pozwany sporną publikacją zmierzał do zasygnalizowania społeczeństwu popełnionego przestępstwa i napiętnowania jego sprawcy, który uchylał się przed wyjaśnieniem okoliczności zajścia i od ewentualnej odpowiedzialności, co w realiach sprawy wyłączało bezprawny charakter tych działań - w sytuacji, gdy:
a) przyjęciu takiego ukierunkowania działań pozwanego, przeczą zeznania świadka U., która wskazała, że pozwana gazeta bez konsultacji z autorem publikacji zmieniała nagłówki i treść artykułów - które było podrasowane i podkręcane, w tym artykuł i nagłówek o Hubercie Xx. Jednocześnie Sąd powołując się na treść zeznań świadka, wypacza ich kontekst, podnosząc, iż świadek wskazywał na istotę tytułów prasowych i celowe ich przejaskrawienie, gdy faktem jest, że świadek podczas zeznań skrytykował taką postawę gazety i z zeznań wynikało, że jako dziennikarka się nie zgadzała z taką polityką pozwanej;
b) pozwana decydując się na podkręcenie i podrasowanie informacji - de facto zmierza¬ła do zwiększenia poczytności wydawanego dziennika i informacji internetowych, nie działając stricte w interesie publicznym - ujawnienia treści listu gończego bez zbęd¬nych kolokwializmów;
c) przyjęcie, że opisanie w artykule, osoby skazanej za pobicie, a podejrzanej w początkowej fazie śledztwa o pobicie ze skutkiem śmiertelnym - słowem „zabójca", jest dopuszczalnym kolokwializmem i pozostaje w zgodzie z obowiązkami dziennikarskimi i jednocześnie uchyla bezprawność naruszenia dóbr osobistych;
d) wydana w sprawie opinia, na którą powołuje się Sąd w uzasadnieniu i przyznaje jej walor wiarygodnego i pełnowartościowego materiału - de facto nie zasługuje na uzna¬nie. Opinia została zdyskredytowana przez stronę powodową, w sytuacji gdy biegła stawia wniosek końcowy, że „ nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda" - wchodząc w uprawnienia Sądu, nadto wobec faktu, że materiał porównawczy do jej stworzenia pochodził z książek s-f, literatury kobiecej, podręcznika o tarocie, czy też wycinków z takich tytułów jak „super ekspres";
e) zeznania świadka A., odnośnie zasad i przesłanek przekazywania prasie li¬stu gończego - potwierdza działanie pozwanej w interesie społecznym, w sytuacji gdy z zeznań świadka nie wynikało, aby w takiej publikacji prasowej zachodziła konieczność podrasowania i przejaskrawiania nagłówków, nadto gdy z istoty listu gończego wcale też nie wynika, że fakt poszukiwań powinien być powszechnie znany - zaś z uwagi na domniemanie niewinności rozpowszechniania tych informacji należy stoso¬wać rozważnie i z umiarem;
f) Sąd odstąpił od rozważenia, przyjmując twierdzenia pozwanej za pewnik - do kogo jest adresowana Gazeta Współczesna, przyjmując, że przeciętny odbiorca nie ma wiedzy prawniczej i użyty „kolokwializm" w nagłówku jest mu obojętny dla odbioru jego zawartości;
1)    naruszenie art. 299 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c., wobec pominięcia wniosków dowodowych zawartych w pozwie i odstąpienia od przesłuchania powoda w charakterze strony, w sytuacji, gdy dowód z tych zeznań, w kontekście twierdzeń strony powodowej o naruszeniu dóbr osobistych Xxa Xx dostarczyłby Sądowi materiału dowodowego, który mógłby zostać oceniony pod kątem obiektywnych skutków spornej publikacji, co nadto uzasadnia zarzut nie rozpoznania istoty sprawy;
2)    naruszenie art. 278 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. wobec pominięcia wniosków dowodowych za¬wartych w pozwie i odstąpienia od dopuszczenia dowodu z opinii biegłego psychologa i psychiatry - w sytuacji, gdy Sąd oddalił powyższy dowód, mimo, iż zmierzał do obiektywnego wykazania skutków naruszenia dóbr osobistych powoda, w tym kwestii ujemnych przeżyć w sferze emocjonalnej;
3)    naruszenie art. 207 § 1, 2 i 7 k.p.c. wobec przyjęcia przez Sąd spóźnionej odpowiedzi na pozew złożonej przez pozwanego, w sytuacji, gdy do naruszenia zakreślonego terminu do złożenia pisma, doszło z winy pozwanej, która zaniechała podjęcia stosownych środków w okresie zmiany siedziby firmy. Powyższe naruszyło zasadę bezstronności Sądu, który przyjął spóźnione twierdzenia i dowody pozwanej.
4)    naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. wobec odstąpienia, od rozważenia w sposób prawidłowy faktu, iż na etapie postępowania zabezpieczającego, powód uzyskał ochronę na czas trwania procesu; Sądy obu instancji jednoznacznie wskazały, iż znajdujący się na stronie internetowej artykuł, nie zawiera informacji prawdziwych, zaś o ile w dacie publikacji - treść artykułu mogła mieć uzasadnienie, jego dalsza publikacja może prowadzić do niekorzystnych skutków dla powoda i jego najbliższych;
5)    naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. wobec odstąpienia od wyjaśnienia w sposób prawidłowy przyczyn, dla których Sąd uznał, iż wskutek działania pozwanego nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Sąd ograniczył się do wskazania przeszłości kryminalnej powoda, faktu wydania listu gończego oraz nieuprawnionej oceny, iż popełnienie przez powoda przestępstwa naruszało dobra osobiste pokrzywdzonego. W ocenie skarżącego tak lapidarne uzasadnienie kwestii naruszenia dóbr osobistych, było niewystarczające w świetle w/w przepisu;
6)    naruszenie art. 24 k.c. wobec niewłaściwej wykładni tegoż przepisu, co wyrażało się uznaniem że targnięcie się przez powoda na dobro osobiste innej osoby (pokrzywdzony w sprawie karnej), przez sprawstwo czynu zabronionego - powoduje, iż powód własnym działa¬niem naruszył dobra osobiste w postaci dobrego imienia, czci i wizerunku, zaś w konsekwencji - te okoliczności przemawiają, że uznaniem, że publikacje pozwanego nie naruszają dóbr osobistych powoda. Taki sposób wyłożenia art. 24 k.c. pozostaje poza jakąkolwiek logiką - powód za swoje działania wobec pokrzywdzonego, poniósł konsekwencje w postaci kary. Fakt popełnienia przez niego czynu zabronionego - nie może rzutować na ocenę zasadności naruszenia dóbr osobistych powoda - przez działania pozwanej;
7)    art. 1 w zw. z art 12.1. i 13.1. ustawy prawo prasowe, wobec niewłaściwego zastosowania tych przepisów, poprzez wybiórcze wskazanie uprawnień dziennikarskich z pominięciem obowiązku zachowania obiektywności i poszanowania praw osób, wobec których toczy się postępowanie karne - w szczególności wynikających z zasady domniemania niewinności;
8)    art. 12 ust.1 ustawy prawo prasowe, przez jego niezastosowanie w sprawie, co wyrażało się przyjęciem, że brak jest przepisów nakazujących dziennikarzom rzetelność w wykonywanej pracy - w kontekście faktu, że po publikacji spornego artykułu, pozwana nie opublikowała informacji o rozwoju sprawy, w sytuacji gdy w/w przepis nakłada na dziennikarza obowiązek rzetelności i staranności - co w przypadku pozwanej winno prze¬łożyć się na monitowanie sprawy i poinformowanie opinii publicznej o zapadłym wyroku i zmianie zarzutów powoda.
    W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części - do ponownego rozpoznania, celem przeprowadzenia dowodu z zeznań powoda w charakterze strony, na okoliczności wskazane w pozwie, oraz przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych psychologa i psychiatry - na okoliczności wskazane w punkcie 10 pozwu, wraz z obowiązkiem rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego, w tym kosztach sądowych i kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu. Ewentualnie o zmianę wyroku w punkcie I poprzez:

a)    zobowiązanie pozwanego do usunięcia - naruszającego dobra osobiste powoda artykułu na stronie internetowej www.wsp0lc2esna.pl, publikowanego od dnia 19 listopada 2008 roku, zatytułowanego „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej" - w terminie 3 dni od daty prawomocności orzeczenia;
b)    zobowiązanie pozwanego do opublikowania na swój koszt w terminie 3 dni od daty prawomocności orzeczenia, na okres 7 dni na stronie internetowej www.wspolczesna.pl - w zakładce regionalnej miasta Łomża, oraz równolegle na stronie głównej w/w strony: obramowanego oświadczenia, w rozmiarze nie mniejszym niż 1/8 ekranu-strony , wraz ze zdjęciem powoda: o następującej treści „Zarząd „Me¬dia Regionalne" Sp. z o.o. oświadcza, że publikowanie na stronie internetowej www.wspoIczesna.pl od dnia 19 listopada 2008 roku informacji o poszukiwaniu Pana Xxa Xx listem gończym, opatrzonej tytułem „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej" było bezprawne i naruszało jego dobra osobiste - wizerunek i godność i za to przeprasza";

c)    zobowiązanie pozwanego do opublikowania na swój koszt w terminie 3 dni od daty prawomocności orzeczenia, jednorazowego oświadczenia w weekendowym wydaniu papierowym Gazety Współczesnej - wydania łomżyńskiego, na pierwszej stronie, w rozmiarze nie mniejszym niż 1/10 strony, wraz ze zdjęciem powoda - obramowanego oświadczenia o następującej treści: Zarząd „Media Regionalne" Sp. z o.o. oświadcza, że publikowanie na stronie internetowej www.wspolczesna.pl od dnia 19 listopada 2008 roku informacji o poszukiwaniu Pana Xxa Xx listem gończym, opatrzonej tytułem „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej" było bezprawne i naruszało jego dobra osobiste - wizerunek i godność i za to przeprasza;


d)    zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, płatnych na jego rzecz w ciągu 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej od daty doręczenia pozwu - do dnia zapłaty - w oparciu o art. 322 k.p.c.;

e)    zasądzenie od pozwanego, tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej na następujący cel społeczny - na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - kwoty 30.000 zł;
    Z kolei w zakresie pkt II wyroku – uchylenie w całości i zasądzenie na rzecz adwokata Aa Jerzego Xxxa, kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej w postępowaniu odwoławczym.

    Sąd Apelacyjny ustalił i  zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.

Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i przyjmuje je za własne. Odnośnie do oceny prawnej nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Wobec uznania, iż naruszenie to nie miało charakteru bezprawnego, ten błędny wniosek Sądu Okręgowego, nie miał wpływu na końcową konkluzję, iż powodowi nie przysługuje ochrona z tytułu naruszenia dóbr osobistych.

Katalog dóbr osobistych wskazanych w art. 23 k.c. jest otwarty. Oznacza to, że nie tylko dobra w nim wymienione podlegają ochronie, lecz także wszystkie inne wskazane w ustawach szczególnych oraz wynikające z praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP, a także Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Jednocześnie za utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie uznać należy stanowisko, że o tym, czy w konkretnym wypadku można mówić o naruszeniu dobra osobistego decydują okoliczności sprawy, uwzględniające kryteria obiektywne, nie zaś subiektywne odczucia osoby żądającej ochrony prawnej, będące miarą stopnia jej wrażliwości. Miernikiem oceny obiektywnej jest przede wszystkim stanowisko opinii publicznej będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo w danym czasie i miejscu, zapatrywań rozsądnie i uczciwie myślących ludzi oraz poglądy moralne osób kompetentnych w tym zakresie i cieszących się niekwestionowanym autorytetem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2012 r., IV CSK 276/11, OSNC 2012 r., Nr 9, poz. 107 z przywołanym orzecznictwem). Dlatego też zarzuty apelacji dotyczące obrazy art. 299 k.p.c., 278 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie przez Sąd Okręgowy dowodów z zeznań powoda i opinii biegłego psychologa i psychiatry, należy uznać za bezzasadne. Bez znaczenia dla oceny roszczeń niemajątkowych powoda jest ustalenie jego ujemnych przeżyć w sferze emocjonalnej. Nadto prawidłowo sformułowany zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez sąd wniosków dowodowych winien być powiązany z naruszeniem art. 217 § 3 k.p.c. Do naruszenia art. 217 § 3 k.p.c. dochodzi wówczas, gdy sąd oddali wniosek dowodowy strony powołany na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, bądź gdy sąd odmówił przeprowadzenia dowodu na fakty mające istotne znaczenie w sprawie, wadliwie oceniając, że nie mają one takiego charakteru i przedwcześnie postanowił o zamknięciu rozprawy. Przepisy art. 227 k.p.c. w związku z art. 278 § 1 k.p.c. i art. 299 k.p.c. samoistnie nie mogą stanowić skutecznej podstawy wykazania, iż sąd I instancji bezzasadnie pominął istotne dla rozstrzygnięcia dowody. Inaczej jest, gdy strona powiąże je z art. 217 § 2 k.p.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2012 r., II PK 197/11, LEX nr 1216857).

Nie jest też trafny zarzut obrazy art. 207 § 1,2,7 k.p.c., zważywszy, iż pozwany miał prawo na rozprawie przytoczyć w całości swoje stanowisko w sprawie i obronę, bez ujemnych skutków procesowych. Jego twierdzenia i wnioski dowodowe zawarte w odpowiedzi na pozew i powtórzone na pierwszej rozprawie, nie mogły więc być uznane za spóźnione.

Za nietrafny uznać należy również zarzut naruszenia prawa procesowego, dotyczący przepisu art. 328 § 2 k.p.c. przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszystkich dowodów, na których Sąd I instancji oparł swe ustalenia, jak i podanie przyczyn, dla których przeprowadzone pewne dowody, zaś inne nie. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może znaleźć uzasadnienie w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny, zrozumienia toku rozumowania sądu, który doprowadził do wydania orzeczenia, gdy sfera motywacyjna pozostaje nieujawniona bądź niezrozumiała lub gdy zawarte w nim rozważania pozostają całkowicie bez związku z rozpoznawaną sprawą. Tylko bowiem w takim przypadku uchybienie art. 328 § 2 k.p.c. może być uznane za mogące mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd Apelacyjny nie podziela też zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Okoliczność, iż Sąd Okręgowy zabezpieczył powództwo we wstępnej fazie postępowania, uznając je uwiarygodnione, nie może być podstawą kwestionowanego obecnie rozstrzygnięcia, a tym bardziej podstawą do zarzucania błędnej oceny dowodów.

Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd przepisu art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem może być jedynie przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu Apelacyjnego przywoływane w apelacji zeznania świadka Urszuli S, która wskazała, że pozwana gazeta bez konsultacji z autorem publikacji zmieniała nagłówki i treść artykułów - które było podrasowane i podkręcane, nie są istotne dla rozstrzygnięcia. Odczucia dziennikarza nie mogą bowiem zastąpić obiektywnej oceny i odbioru treści artykułu prasowego przez ogół społeczeństwa.

 Należy w tym miejscu przypomnieć, że przy ocenie naruszenia dóbr osobistych, a zwłaszcza czci, należy uwzględniać nie tylko znaczenie użytych słów, ale również cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór, oceniany według kryteriów obiektywnych, to jest właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. Konieczne jest więc zachowanie należytych proporcji i umiaru (por. uzasadnienie SN 23 maja 2002 r., IV CKN 1076/00, OSNC 2003/9/121). Do kryteriów obiektywnych, to jest do oceny ludzi rozsądnych i uczciwych odwołuje się równie najnowsze orzecznictwo sądowe. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 marca 2012 r., V CSK 109/11 OSNC 2012/10/119, wyraził następujący pogląd: „o zniesławiającym charakterze wypowiedzi nie decyduje jej skutek w postaci reakcji społeczeństwa, a właściwie osób z otoczenia pokrzywdzonego, wyrażającej się zmianą w nastawienia do niego. Chodzi wyłącznie o opinię społeczną znajdującą wyraz w poglądach ludzi rozsądnie i uczciwie myślących. Należy zatem badać każdorazowo, czy określona wypowiedź mogła nie tylko u adresata ale u przeciętnego, rozsądnie zachowującego się człowieka wywołać negatywne oceny i odczucia."

Nazwanie danej osoby „zabójcą” narusza jej dobra osobiste.  Dlatego też Sąd Apelacyjny nie podziela wywodu prawnego Sądu Okręgowego, który uznał, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. W szczególności fakt naruszenia przez powoda dóbr osobistych innych osób – czynami karalnymi, nie ma znaczenia dla ustalenia, czy doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci dobrego imienia. Zarzut obrazy art. 24 §1 k.c. przez jego niewłaściwą wykładnię był uzasadniony.

Przypomnieć jednak trzeba, iż odpowiedzialność z art. 24 § 1 k.c., określającego zasady odpowiedzialności cywilnej niemajątkowej za zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych, jest wyłączona, jeżeli działanie sprawcy nie jest bezprawne. Tak w judykaturze, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, według którego bezprawność wyłącza m.in. działanie w obronie społecznie uzasadnionego interesu. W takim wypadku, jeśli działaniem naruszającym dobra osobiste jest wypowiedź o faktach dotyczących osoby pokrzywdzonego, na gruncie przepisów kodeksu cywilnego bezprawność jest wyłączona tylko wówczas, jeżeli wypowiedź zawiera informacje prawdziwe. Ten ostatni wymóg nie jest natomiast bezwzględny w przypadku naruszenia dobra osobistego spowodowanego opublikowaniem materiału prasowego. Dziennikarz nie zawsze będzie ponosił odpowiedzialność za opublikowanie faktów naruszających dobra osobiste, które okazały się nieprawdziwe. Z art. 12 ust. 1 ustawy z  dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U.1984.5.24) wynika bowiem, że dziennikarz odpowiada za własne zaniedbania w wyjaśnieniu rzeczywistego stanu rzeczy, a nie za nieprawdziwość podanej informacji. Innymi słowy, warunkiem nieodzownym zwolnienia dziennikarza od odpowiedzialności cywilnej za publikację faktu, który następnie okazał się niezgodny z prawdą jest dochowanie przez niego staranności, rzetelności i działanie w interesie społecznym.

Dodać trzeba, że do naruszenia dóbr osobistych może dojść przez zamieszczenie w materiale prasowym wypowiedzi o faktach lub wypowiedzi ocennych. Weryfikowalne według wymienionego kryterium prawdy i fałszu są jedynie wypowiedzi o faktach. Wyrażonych w materiale prasowym opinii nie można zweryfikować w taki sposób, można jedynie orzec o zasadności lub bezzasadności w świetle materiału, na którym zostały one oparte.

W ocenie Sądu Apelacyjnego - zbieżnej z oceną Sądu pierwszej instancji - nie ulega wątpliwości, że pozwany wykazał, iż artykuł zawierał istotne dla społeczeństwa informacje, informując o poszukiwaniu listem gończym przestępcy. Słusznie zauważył też Sąd Okręgowy, iż godnie z art. 35 ust.2 prawa prasowego redaktor naczelny dziennika jest obowiązany opublikować nieodpłatnie, we wskazanym lub uzgodnionym terminie, list gończy.

Poza sporem było, iż powodowi  postawiono zarzut spowodowania ciężkiego  uszczerbku na zdrowiu ze skutkiem śmiertelnym (art.156 § 3 k.k.). Wobec ukrywania się podejrzanego zarządzono poszukiwanie go listem gończym pod powyższym zarzutem. W tej sytuacji warunkiem zwolnienia pozwanego od odpowiedzialności  było wykazanie, że dochował obowiązku szczególnej staranności i rzetelności dziennikarskiej, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 prawa prasowego.

Jak wskazuje się w judykaturze, progiem granicznym dla ochrony swobody wypowiedzi dziennikarskiej jest staranność i rzetelność dziennikarska na etapie zbierania i wykorzystania materiałów prasowych (art. 12 ust. 1 pkt 1 prawa prasowego) oraz zachowanie wymogów dobrej sztuki i etyki zawodowej (art. 10 ust. 1 prawa prasowego). Formułując warunek „szczególnej staranności", ustawodawca domaga się od dziennikarzy staranności większej od tej, która jest normalnie przyjmowana w prawie cywilnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1987 r., II CR 269/87, OSNC 1989/ 4/ 66 czy postanowienie z dnia 17 października 2001 r., IV KKN 165/97, OSNKW 2002/3-4/28). Obowiązkiem dziennikarza jest zatem zachowanie uczciwych reguł postępowania, podjęcie kwestii objętej zainteresowaniem publicznym oraz posłużenia się odpowiednią formą i środkami wyrazu, jakie są niezbędne z punktu widzenia założonego celu publikacji (por. J. Wierciński "Niemajątkowa ochrona czci" C.F. Muller, Warszawa 2002).

Powód skazany został za czyn polegający na spowodowaniu „innego" uszczerbku niż określonego w art.156 k.k., poprzez spowodowanie średniego uszczerbku na zdrowiu – naruszającego prawidłowe funkcjonowanie ciała powyżej 7 dni, biorąc przy tym udział w pobiciu, w którym naraża się człowieka na nastąpienie skutku określonego w art. 156 § 1k.k.
Powód upatrywał naruszenia dóbr osobistych w nazwaniu go w nagłówku artykułu „zabójcą” i dalszą dostępnością artykułu na stronach internetowych archiwum „Gazety Współczesnej”.

Istotą zabójstwa - bez względu na typ ustawowy - jest umyślne spowodowanie śmierci człowieka. Nie uzasadnia nazwy „zabójstwo" nieumyślne spowodowanie śmierci, które jest odrębnym typem przestępstwa przeciwko życiu, opartym na kryteriach winy nieumyślnej.

Użycie w nagłówku artykułu określenia „zabójca” przy prezentowaniu listu gończego, z którego wynikało, iż powodowi postawiono zarzut pobicia ze skutkiem śmiertelnym, niewątpliwie nie było zgodne z kwalifikacją czynu karalnego odpowiadającą przepisom kodeksu karnego. Sąd Apelacyjny podziela jednak stanowisko Sądu Okręgowego, iż użycie tegoż określenia w tytule artykułu nie było bezprawne.

Celem publikacji było zainteresowanie czytelników poszukiwaniem ukrywającego się wówczas przed wymiarem sprawiedliwości powoda i pomoc w jego ujęciu. Niewątpliwie w dobie masowego zalewu odbiorców przekazów medialnych informacjami, jednym ze sposobów dotarcia do odbiorcy jest sformułowanie chwytliwego, wyróżniającego się tytułu publikacji.  Szczególną rolę przypisać tu trzeba tytułom, podtytułom i zapowiedziom, zwrotom o dużym zabarwieniu emocjonalnym, podkreślonym wykrzyknikami i istotnie wyróżnionym w przypadku nagłówków dopuszcza się szerszy margines przesady, przejawiającej się w pewnej nadekspresji i wyolbrzymieniu.  Dążenie do zrealizowania przez tytuł funkcji „zachęty" nie zwalnia od obowiązku zachowania wymogów prawa prasowego. Jest to o tyle istotne, że niejednokrotnie czytelnik ogranicza swe zainteresowanie tylko do brzmienia tytułu, bez zapoznania się z całą treścią publikacji. Powinno to skłaniać dziennikarzy, jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy, do większej odpowiedzialności za słowo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1095/00, OSNC 2003/11/153). Tytuł nie powinien więc być mylący; nawet bowiem niewielkie na pozór przekłamania mogą ukształtować niewłaściwe przekonanie o cechach charakteru czy zachowaniu opisywanej osoby(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2013 r., I ACa 33/13). Przypomnieć  jednak należy, iż w kontekście niniejszej sprawy, przy ocenie naruszenia dóbr osobistych, a zwłaszcza czci, należy uwzględniać nie tylko znaczenie użytych słów, ale również cały kontekst sytuacyjny oraz jego społeczny odbiór, oceniany według kryteriów obiektywnych, to jest właściwych dla ludzi rozsądnych i uczciwych. W tym miejscu odwołać się należy do opinii biegłej z zakresu językoznawstwa, z której wynika, iż użycie określenia „zabójca” w przestrzeni komunikowania publicznego wyraźnie różni się od tego co wynika z kwalifikacji prawnej czynu karalnego. Dla przeciętnego użytkownika języka polskiego „zabójcą” jest ten, kto przyczynił się do śmierci danej osoby lub spowodował czyjąś śmierć (nawet w wyniku wypadku drogowego, czy pobicia). W związku z tym tytuł artykułu „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej”, jest przykładem powszechnie stosowanej, potocznej interpretacji znaczenia określenia „zabójca”.

Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Sama opinia nie może być źródłem materiału faktycznego sprawy ani stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych. Opinia biegłego podlega, jak inne dowody, ocenie według art. 233 § 1 k.p.c., lecz co odróżnia ją pod tym względem, to szczególne dla tego dowodu kryteria oceny, które stanowią: poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania sformułowanego w niej stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej (postanowienie SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64). Specyfika oceny tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Skarżący nie podważył skutecznie wniosków opinii biegłej. Sam fakt, że materiał porównawczy do jej stwo¬rzenia pochodził z książek s-f, literatury kobiecej, podręcznika o tarocie, czy też wycinków z takich tytułów jak „super ekspres", nie może decydować o negatywnej ocenę opinii bieglej. Biegła wyjaśniła, iż po podstawą sporządzania opinii z zakresu językoznawstwa jest tzw. „korpus języka polskiego”. Jest to zrównoważony tematycznie i gatunkowo zbiór tekstów polskich służących do zilustrowania użycia słów i ich znaczeń. Składa się z tekstów książek, czasopism, druków ulotnych i akcydensowych (np. reklam, instrukcji obsługi, regulaminów, ulotek wyborczych), stron internetowych oraz tekstów mówionych stanowiąc autentyczny materiał językowy, na którego podstawie opisuje się znaczenia słów i konstrukcji. Na podstawie tego rodzaju bazy, biegła oceniła rozumienie słowa w przestrzeni komunikowania publicznego. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny, nie podziela zarzutu nieprzydatności opinii biegłej w przedmiotowej sprawie i naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. przy jej ocenie.

Sąd Apelacyjny nie dostrzega też, aby doszło do obrazy prawa materialnego w postaci art. 24 k.c. –poza wcześniej omówioną kwestią przesłanki naruszenia dobra osobistego -  i art. 12 i 13 prawa prasowego.

Zarzut obrazy art. 13 ust.1 prawa prasowego jest o tyle bezzasadny, iż powód formułując podstawę faktyczną pozwu, nie podnosił, iż samo opublikowanie listu gończego narusza jego dobra. Powód upatrywał naruszenia dóbr osobistych w nazwaniu go w nagłówku artykułu „zabójcą” i dalszą dostępnością artykułu na stronach internetowych archiwum „Gazety Współczesnej”.

Przepis art. 13 ust. 1 prawa prasowego stanowi, iż nie wolno wypowiadać w prasie opinii, co do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym przed wydaniem orzeczenia w I instancji. Skoro podstawa faktyczna nie dotyczyła zarzutu bezprawnego opublikowania listu gończego przez pozwaną, wskazywany przepis nie miał zastosowania.

Odnosząc się dodatkowo do kwestii staranności dziennikarskiej o której mowa w art. 12 ust.1 prawa prasowego, podkreślić należy zgodność przytoczonej  wyżej wykładni tego przepisu ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczącym wzajemnych relacji art. 8 i 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.(Dz. U. z dnia 10 lipca 1993 r.). Jak wskazano w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2013 r. 33846/07 swoboda wypowiedzi stanowi jeden z podstawowych fundamentów demokratycznego społeczeństwa i jeden z podstawowych warunków jego rozwoju oraz samorealizacji jednostek.

W tym kontekście gwarancje przyznawane prasie mają szczególne znaczenie. Zadaniem prasy jest nie tylko przekazywanie informacji i poglądów: także społeczeństwo ma prawo ich otrzymywania. Inaczej prasa nie mogłaby odgrywać swej ważnej roli „strażnika publicznego" w przekazywaniu informacji dotyczących poważnych kwestii zainteresowania publicznego. Mimo że prasa nie może przekraczać pewnych granic, w szczególności w odniesieniu do poszanowania dobrego imienia i praw innych osób oraz ujawniania informacji poufnych, jej obowiązkiem jest mimo wszystko przekazywanie informacji i idei dotyczących wszelkich kwestii zainteresowania publicznego.

Art. 10 Konwencji nie gwarantuje jednakże zupełnie nieograniczonej wolności wyrazu, nawet w odniesieniu do prasowego omawiania kwestii dotyczących ważnych spraw zainteresowania publicznego. Na podstawie art. 10 ust. 2 Konwencji wykonywanie wolności wypowiedzi niesie za sobą "obowiązki i odpowiedzialność". Tym samym gwarancja przyznawana przez art. 10 Konwencji dziennikarzom w odniesieniu do opisywania kwestii zainteresowania publicznego podlega zastrzeżeniu, w świetle którego dziennikarze działają w dobrej wierze dla zapewnienia wiarygodnych i precyzyjnych informacji, zgodnie z etyką dziennikarską. W szczególności w sprawach dotyczących publikacji gazetowych  ochrona życia prywatnego musi zostać zrównoważona, między innymi, z wolnością wypowiedzi gwarantowaną przez art. 10 Konwencji. Ta interakcja pomiędzy art. 10 a art. 8 była wielokrotnie podkreślana przez Trybunał. Co do zasady prawa gwarantowane przez te artykuły zasługują na równe poszanowanie.

Powyższe wywody prowadzą do wniosku, iż zamieszczenie przez pozwaną na stronie internetowej gazety tytułu „Tak wygląda zabójca z ulicy Krótkiej”, nie było bezprawne.

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 12 ust.1 prawa prasowego poprzez niezamieszczenie przez pozwaną informacji o zapadłym wyroku wobec powoda i zmianie kwalifikacji prawnej,  zauważyć należy, iż takie roszczenie nie było przez niego formułowane. Powód domagał się usunięcia całego artykułu z archiwum gazety, podnosząc, iż istnieje on nadal w wersji elektronicznej (na stronie internetowej gazety), mimo nieaktualności listu gończego i zmiany zarzutów karnych.

Sąd Apelacyjny podziela stanowisko sądu Okręgowego o bezzasadności żądania usunięcia całego kwestionowanego artykułu z archiwum internetowego gazety.  Jak wskazuje Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku w sprawie Węgrzynowski i Smolczewski przeciwko Polsce z dnia 16 lipca 2013 r. (skarga nr 33846/07) korzystanie z materiałów publikowanych w Internecie, aby zapewnić ochronę i wspieranie praw i wolności człowieka, bez wątpienia musi zostać dostosowane do szczególnych cech tej technologii. Archiwa internetowe wchodzą w zakres stosowania ochrony z art. 10 konwencji. Trybunał podkreślał, iż archiwa internetowe w dużym stopniu przyczyniają się do zachowywania i udostępniania wiadomości i informacji. Archiwa takie stanowią ważne źródło dla edukacji i badań historycznych, zwłaszcza, że są łatwo dostępne społeczeństwu oraz co do zasady są darmowe. Jakkolwiek podstawową funkcją prasy w demokracji jest działanie w roli „strażnika publicznego", to prasa ma również cenną drugoplanową rolę do odegrania w zakresie utrzymywania i udostępniania społeczeństwu archiwów publicznych dotyczących wiadomości, które zostały wcześniej opublikowane. Utrzymywanie archiwów internetowych jest ważnym aspektem tego zadania (zob. wyrok ETPC z 10.03.2009 r. w połączonych sprawach nr 3002/03 i 23676/03, Times NewspapersLtd (nr 1 i 2) przeciwko Wielkiej Brytanii). W związku z tym Trybunał przyznał, iż nie jest rolą organów sądowych angażowanie się w poprawianie historii poprzez nakazywanie usunięcia z przestrzeni publicznej wszelkich śladów publikacji, które w przeszłości zostały uznane prawomocnym rozstrzygnięciem sądowym za publikacje stanowiące nieuzasadniony atak na dobre imię indywidualnej osoby. Dla oceny sprawy znaczenie ponadto ma fakt, iż art. 10 Konwencji chroni uprawniony interes społeczeństwa w postaci dostępu do publicznych archiwów internetowych prasy. Trybunał wyraził pogląd, iż zarzucane naruszenia praw chronionych przez art. 8 Konwencji winny być naprawione w drodze odpowiednich środków odwoławczych dostępnych w prawie krajowym. Pożądanym byłoby dodanie komentarza do artykułu na stronie internetowej informującego opinię publiczną o wyniku postępowania karnego, w przedmiocie rozstrzygnięć sądowych.

W postępowaniu w niniejszej sprawie skarżący jednakże nie wniósł konkretnego żądania, by informacje te zostały sprostowane poprzez dodanie informacji odsyłającej.

Mając  powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na mocy art.385 k.p.c. orzekł jak w  sentencji. O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 98 §1 k.p.c., obciążając nimi powoda jako przegrywającego spór w całości.









adwokat Białystok dobra osobiste

powództwo o ochronę dóbr osobistych - publikacja prasowa

dobro osobiste - godność, wizerunek, dobre imię

sprawy o ochronę dóbr osobistych Kancelaria adwokacka Białystok

porady prawne - dobra osobiste, prawnik Białystok

adwokaci Białystok proces o dobra osobiste

zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego wysokość 



 

data publikacji: 2015-07-14 13:05:30

Zobacz także:
Postępowanie przeciwko biurom turystycznym, z uwagi na zmarnowany urlop
Ważne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie okręgów łowieckich na prywatnych nieruchomościach
odpowiedzialność ubezpieczyciela za śmierć osoby najbliższej.
Odszkodowanie z tytułu wypadku drogowego, udział adwokata w postępowaniu sądowym
Firma ubezpieczeniowa nie zapłaci za paliwo do auta zastępczego
Niesłuszne aresztowanie - odszkodowanie
Ochrona dób osobistych - publikacja wizerunku osoby poszukiwanej.
Wyrok w sprawie o ustalenie stosunku dzierżawy
Określenie wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za doznaną krzywdę.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie za zakażenie szpitalne. Wyrok sądowy.
Odszkodowanie na bezumowne korzystanie z lokalu.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę na osobie.
Zadośćuczynienie za krzywdę - uzasadnienie wyroku.
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią najbliższego członka rodziny
Zarzut przedawnienia roszczenia alimentacyjnego. (w sprawie między małżonakami)
Podwyższenie alimentów na małoletnie dziecko - przesłanki.
Wyrok w sprawie o zapłatę. Zarzut nieudowodnienia roszczenia.
Wyrok w sprawie o zapłatę w posępowaniu gospodarczym.
Zadośćuczynienie za szkodę powstałą w wyniku zakażenia szpitalnego.
Obowiązki najemcy lokalu użytkowego, odpowiedzialność za szkodę w lokalu.
Odszkodowanie od byłego męża za szkodę niemajątkową - przestępstwo znęcania się.
Wyrok w sprawie o zaległości czynszowe. Najem lokalu od Gminy.
Wyrok w sprawie o najem i zapłatę.
Najem lokalu użytkowego - zapłata za zaległy czynsz.
Powództwo o zwrot nakładów na lokal użytkowy.
Zapłata za najem, zapisy umowy najmu.
Wyrok w sprawie alimentacyjnej, potrzeby małoletniego, wysokość alimentów.
Ochrona dóbr osobistych, publikacja prasowa, powództwo o zapłatę.
Wyrok w sprawie o handel narkotykami - uniewinnienie.
Zadośćuczynienie i doszkodowanie z tytułu wypadku na oblodzonym chodniku.
Powództwo o przywrócenie posiadania
Odszkodowanie i zadośćuczynienie od byłego małżonka za znęcanie się.
Wyrok karny - jazda samochodem pod wpływem narkotyku.
wyrok w sprawie rasistowskich zniewag w Białymstoku.
Powództwo i wyrok w sprawie o alimenty.
Powództwo o zapłatę - przedawniony dług.
Rozstrzygnięcie o kosztach umorzonego postępowania.
Wyrok w sprawie strażników celnych i granicznych
Bezpodstawne wzbogacenie - zarząd majątkiem wspólnym.
Wyrok w sprawie o zapłatę - cesja wierzytelności.
Znieważenie na tle narodowościowym.
Wyrok karny w sprawie o uszkodzenie mienia - wykroczenie.
Wyrok rozwodowy - wina małżonka.
Wyrok unniewiniajacy w sprawie o posiadanie i handel narkotykami
Pozbawienie wykonalności tytułu egzekucyjnego
Zniesienie współności małżeńskiej z datą wsteczną
Jazda pod wpływem narokotyków - zmiana kwalifikacji na wykroczenie.
Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy. Uszczerbek na zdrowiu.
Przesłanki wyroku łącznego - zasady łączenia kar.
Groźby karalne pozbawienia życia lub uszkodzenia ciała - wyrok.
Wyrok karny - oskarżenie o znęcianie się nad małżonkiem.
Udarmenienie egzkucji komorniczej, wyrok karny
Wyrok karny - ograniczona poczytalność oskarżonego.
Wyrok karny - ograniczona poczytalność oskarżonego.
Wyrok karny w sprawie o mobbing.
Wyrok w sprawie rozboju.
Wyrok karny - wysokość zadośćuczynienia.
Skarga pauliańska - bezskuteczność sprzedaży nieruchomości.
Wyrok karny w sprawie narkotykowej
Zwrot kosztów pomocy prawnej ustanowionej z wyboru.
Zarządzenie wykonania kary w okresie próby.
Zadośćuczynienie za śmierć siostry - dobra osobiste.
Powództwo o zadośćuczynienie - zakażenie szpitalne.
Zadośćuczynienie za śmierć rodzica - dobra osobiste.
Pozew o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa
Udaremnienie zaspokojenia wierzyciela - przestępstwo karne.
Przedawnienie niedochodzonych roszczeń alimentacyjnych.
Przestępstwo niealimentacji - wyrok skazujący.
Skarga kasacyjna RPO w sprawie o naruszenie dóbr osobistych
Powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
Odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych w zakładzie karnym.
Powództwo o zapłatę od byłego małżonka
Podwyższenie zadośćuczynienia za śmierć wnuczki.
Powództwo o odszkodowanie za wypowiedzenie umowy o pracę.
Powództwo o odszkodowanie od pracodawcy
Termin do złożenia apelacji w sprawie karnej.
Wyrok unniewiniający w sprawie karnej.
Wniosek o zmianę władzy rodzicielskiej.
Wykroczenie drogowe - wymiar grzywny.
Wyrok karny w sprawie o przywłaszczenie
Wyrok w sprawie karnej - kradzież z włamaniem.
Wyrok karny w sprawie o przerobienie dokumentu.
Wyrok w sprawie odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadek drogowy.
Wyrok w sprawie o naruszenie dóbr osobistych.
Zakaz prowadzenia pojazdów - wyrok za kierowanie pod wpływem alkoholu
Przywłaszczenie powierzonego mienia.
Wyrok w sprawie karnej - wypadek drogowy ze skutkiem śmiertelnym.
Wyrok w sprawie o wady dzieła - powództwo częściowe.
Zadatek - umowa sprzedaży nieruchomości.
Odszkodowanie za śmierć członka rodziny.
Zadośćuczynienie za skutki wypadku.
Powództwo o odszkodowanie i zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych.
Odszkdowanie za służebność przesyłu urządzeń telekomunikacyjnych.
Sprawa o wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia - sucess fee
Wyrok w sprawie karnej o rozbój.
Wyrok za jazdę pod wpływem alkoholu - apelacja.
Uniewinnienie od zarzutu pobicia.
Zwrot kosztów oskarżonemu po wyroku unniewiniającym.
Zmiana dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Wyrok karny - posiadanie paczek papierosów bez akcyzy.
Wyrok karny - utrzymanie skazania.
Przywłaszczenie mienia - wyrok skazujący.
Zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności.